زیرسازی دیوار برای کاغذ دیواری یعنی چه؟
زیرسازی یعنی رساندن دیوار به چهار وضعیت هم‌زمان: صاف، خشک، تمیز و با جذب یکنواخت. هر کاری که یکی از این چهار وضعیت را بسازد بخشی از زیرسازی است و هر کار دیگری بیرون از این مرحله می‌ماند. سه وضعیت اول معمولاً برای همه روشن است، ولی جذب یکنواخت کمتر شناخته شده است، در حالی که بیشتر خرابی‌های چند هفته بعد از همین‌جا می‌آید.
اهمیت جذب یکنواخت به جنس چسب کاغذ دیواری برمی‌گردد. چسب کاغذ دیواری پایه‌آب است و برای گرفتن، به مقدار مشخصی آب در فاصله‌ی مشخصی از زمان نیاز دارد. حالا اگر دیوار متخلخل باشد، یعنی منافذ ریزش آب را به داخل بکشد، آب چسب زودتر از موعد از دست می‌رود و چسب پیش از گرفتن خشک می‌شود. نتیجه‌اش کاغذی است که ظاهراً چسبیده اما در واقع فقط روی دیوار نشسته است.
مسئله‌ی دوم پنهان نکردن ناهمواری است. کاغذ دیواری برخلاف رنگ، برجستگی زیر خودش را نمی‌پوشاند و وقتی نور از کنار دیوار بتابد، هر برجستگی سایه‌ی خودش را نشان می‌دهد. برای همین دیواری که زیر رنگ قابل قبول به نظر می‌رسید، ممکن است زیر کاغذ دیواری ناصاف دیده شود.
شناخت دیوار پیش از شروع زیرسازی
زیرسازی یک نسخه‌ی واحد ندارد و آنچه باید روی دیوار انجام دهید به سه چیز بستگی دارد: جنس سطح، سلامت دیوار و میزان جذب آن. هر سه را می‌توانید در چند دقیقه و بدون ابزار خاص بررسی کنید، و نتیجه‌ی همین سه بررسی مشخص می‌کند کدام بخش‌های این صفحه به دیوار شما مربوط است.
تشخیص جنس سطح دیوار
جنس سطح مهم‌ترین ورودی زیرسازی است، چون هم نوع پرایمر و هم مقدار کار ترمیمی را تعیین می‌کند. پنج آزمون ساده تقریباً همه‌ی سطح‌های رایج را از هم جدا می‌کند:
- با بند انگشت به چند نقطه‌ی دیوار ضربه بزنید. صدای توخالی و سطحی که کمی نرم‌تر است نشانه‌ی دیوار کناف است، و صدای مات و سفت یعنی گچ روی بلوک یا آجر.
- یک سوزن ته‌گرد را در نقطه‌ای کم‌دید فشار دهید. اگر به‌راحتی فرو رفت، پشت رنگ ورق گچی است نه گچ‌کاری.
- اسفنج مرطوب را روی گوشه‌ای از رنگ بکشید. اگر سطح کدر شد یا کمی رنگ پس داد، رنگ پلاستیک است.
- از زاویه به بازتاب نور روی دیوار نگاه کنید. سطح براق و لغزنده یعنی رنگ روغنی یا گلاسه.
- ناخن را روی گچ بدون رنگ بکشید. اگر پودر سفید روی ناخن ماند، گچ خام و غبارگرفته است.
این تشخیص را جدی بگیرید، چون دو سطح که با چشم شبیه هم دیده می‌شوند می‌توانند دو زیرسازی کاملاً متفاوت بخواهند. رنگ پلاستیک مات و رنگ اکریلیک مات از دو قدم فاصله یکسان به نظر می‌رسند، در حالی که رفتارشان در برابر آب چسب یکی نیست.
بررسی پوکی، ترک و کندگی دیوار
بعد از جنس سطح، نوبت سلامت خود دیوار می‌رسد. دسته‌ی کاردک را روی کل سطح دیوار بکوبید و به صدا گوش کنید، چون هر جا صدا توخالی شد، گچ آن ناحیه از زیرکار جدا شده و به آن گچ پوک می‌گویند. گچ پوک زیر کاغذ دیواری باقی می‌ماند و چند ماه بعد همراه با کاغذ کنده می‌شود، پس باید همان اول برداشته شود.
ترک‌ها را هم باید از هم جدا کنید، چون دو نوع ترک با یک راه‌حل درست نمی‌شوند. ترک مویی باریک است، اغلب شبکه‌ای و پراکنده دیده می‌شود و فقط لایه‌ی رویی گچ را درگیر کرده است. ترک سازه‌ای در مقابل بازتر است، مسیر پیوسته‌ای دارد و گاهی از سقف تا کف یا از گوشه‌ی چارچوب در ادامه پیدا می‌کند. ترک مویی کار بتونه است، ولی ترک سازه‌ای اصلاً کار زیرسازی نیست و پیش از هر کاری وضعیت سازه باید بررسی شود.
فرض کنید ترکی از بالای چارچوب در شروع شده، تا سقف ادامه دارد و لبه‌های دو طرفش دقیقاً هم‌سطح نیست. چنین ترکی را اگر با بتونه پر کنید، چند ماه بعد دوباره از زیر کاغذ دیواری باز می‌شود و لکه‌ی آن روی کاغذ می‌ماند.
آزمون جذب سطح با قطره‌ی آب
میزان جذب دیوار را با چند قطره آب مشخص کنید. چند قطره را روی سه چهار نقطه‌ی مختلف دیوار بپاشید و ببینید چه اتفاقی می‌افتد. اگر آب ظرف چند ثانیه ناپدید شد، سطح متخلخل است و بدون پرایمر آب چسب را می‌مکد، و اگر قطره‌ها روی سطح ماندند، مشکل درست برعکس است: سطح بسته است و چسب جای گرفتن ندارد.
نتیجه‌ی این آزمون در همه‌ی نقاط دیوار یکسان نیست و همین ناهمسانی هم اطلاعات می‌دهد. نقطه‌ای که قبلاً بتونه خورده معمولاً بیشتر از بقیه‌ی دیوار جذب می‌کند، پس همان‌جا به لایه‌ی پرایمر بیشتری نیاز دارد.
رطوبت دیوار پیش از نصب کاغذ دیواری
رطوبت تنها موضوعی است که می‌تواند کل زیرسازی را متوقف کند، پس پیش از اولین کاردک بتونه باید تکلیف رطوبت روشن شود. دیوار مرطوب هم چسب را خراب می‌کند و هم رطوبت را زیر کاغذ دیواری حبس می‌کند.
نشانه‌های نم و روش تشخیص آن
چند نشانه معمولاً پیش از هر آزمونی خودشان را نشان می‌دهند: لکه‌ی تیره‌تر روی گچ، پوسته شدن رنگ، شوره‌ی سفید نمک روی سطح، بوی نا در فضای بسته و کپک تیره در گوشه‌ها. اگر هر کدام از این نشانه‌ها را دیدید سراغ آزمون بروید و به ظاهر خشک دیوار اعتماد نکنید، چون بیشتر نم‌ها از عمق دیوار می‌آیند نه از سطح آن.
آزمون رایج و کم‌هزینه، آزمون ورق پلاستیک است. یک ورق نایلون شفاف حدود ۴۵ در ۴۵ سانتی‌متر را روی دیوار بچسبانید و هر چهار لبه‌اش را با چسب نواری کاملاً ببندید. ورق را دست‌کم ۱۶ ساعت روی دیوار بگذارید، بعد آن را بردارید و هم پشت نایلون و هم سطح زیر آن را نگاه کنید. قطره‌های بخار پشت ورق یا تیره‌تر شدن سطح دیوار یعنی رطوبت وجود دارد. همین روش را استاندارد ASTM D4263 برای سنجش رطوبت بتن تعریف کرده است.
یک محدودیت آزمون ورق پلاستیک را هم بدانید. نتیجه‌ی مثبت این آزمون قابل اعتماد است، ولی نایلون خشک به‌تنهایی ثابت نمی‌کند دیوار خشک است. برای همین اگر نشانه‌های ظاهری نم را دیده‌اید، نایلون خشک را مجوز شروع کار حساب نکنید.
چه وقت باید کار را متوقف کرد؟
اگر منبع رطوبت هنوز فعال است، زیرسازی را متوقف کنید و اول سراغ خود منبع رطوبت بروید. لوله‌ی چکه‌کن، نم بالارونده از کف، درز باز نمای بیرونی و تعریق دیوار مشترک با فضای مرطوب، همگی منبع رطوبت‌اند و همگی با بتونه و پرایمر پوشانده می‌شوند ولی از بین نمی‌روند.
دلیل این توقف به رفتار خود کاغذ دیواری برمی‌گردد. کاغذ دیواری یک لایه‌ی نسبتاً بسته روی دیوار می‌سازد، پس رطوبتی که راه خروج نداشته باشد پشت همین لایه جمع می‌شود و چند ماه بعد به شکل حباب، بوی نا و لکه‌ی کپک برمی‌گردد. هزینه‌ی توقف کار در این نقطه همیشه کمتر از هزینه‌ی کندن و نصب دوباره‌ی کاغذ دیواری است.
زمان خشک شدن گچ و بتونه‌ی تازه
برای خشک شدن گچ تازه یک عدد ثابت وجود ندارد، چون سه چیز این زمان را تعیین می‌کند: ضخامت لایه، دمای فضا و تهویه. یک لایه‌ی نازک بتونه در فضای گرم و با تهویه‌ی خوب چند روز وقت می‌خواهد، در حالی که گچ‌کاری ضخیم یا سطح سیمانی تازه می‌تواند چند هفته طول بکشد.
به‌جای شمردن روزها بهتر است به خود دیوار نگاه کنید. گچ در حال خشک شدن از رنگ تیره به یک رنگ روشن و یکدست می‌رسد، پس تا وقتی لکه‌ای تیره‌تر از بقیه‌ی سطح روی دیوار مانده، آن نقطه هنوز رطوبت دارد. اگر شک دارید، همان آزمون ورق پلاستیک را روی تیره‌ترین نقطه‌ی دیوار اجرا کنید.
ابزار و مصالح زیرسازی کاغذ دیواری
ابزار زیرسازی نه زیاد است و نه گران، ولی نبودن یکی از این ابزارها معمولاً وسط کار خودش را نشان می‌دهد. دو قلم از فهرست ابزار و مصالح اسم‌های بازاری دارند که بهتر است پیش از خرید بشناسید. بتونه‌ی ماستیک همان بتونه‌ی آماده و خمیری در سطل است که برای ترمیم زیر کاغذ دیواری استفاده می‌شود، و روغن الیف هم نام رایج روغن زیرکار است، یعنی همان لایه‌ای که پیش از نصب روی گچ کشیده می‌شود.
| ابزار یا ماده | کارش چیست | کِی لازم می‌شود |
|---|---|---|
| کاردک | برداشتن گچ پوک و اجرای بتونه | همیشه |
| ماله یا لیسه‌ی بلند | پخش یکنواخت بتونه روی سطح بزرگ | فقط در بتونه‌کاری سراسری |
| بتونه‌ی ماستیک | پر کردن ترک، سوراخ و کندگی | همیشه |
| بتونه‌ی پودری | لایه‌های ضخیم‌تر و حجم کار بیشتر | دیوارهای آسیب‌دیده |
| نوار مش فایبرگلاس | مهار ترک‌های بازتر زیر بتونه | ترک‌های عریض و درز ورق‌های کناف |
| سمباده با زبری درشت و نرم | برداشتن زائده و پرداخت نهایی | همیشه |
| بلوک سمباده | جلوگیری از گودافتادگی هنگام سمباده‌زنی | سطوح بزرگ |
| غلتک و قلم‌مو | اجرای پرایمر روی سطح و گوشه‌ها | همیشه |
| پرایمر یا روغن الیف | تنظیم جذب دیوار پیش از نصب | تقریباً همیشه |
| اسفنج و سطل | گردگیری نهایی و پاک‌کاری | همیشه |
| چراغ دستی | دیدن ناهمواری با تاباندن نور از کنار | هنگام کنترل کار |
| ماسک گردوغبار | محافظت در برابر غبار گچ و بتونه | هنگام سمباده‌زنی |
انتخاب بتونه بیشتر از آنکه به مارک آن مربوط باشد، به ضخامت کار بستگی دارد. بتونه‌ی آماده برای پر کردن ترک و سوراخ و پرداخت سطح خوب جواب می‌دهد، ولی برای پر کردن یک کندگی عمیق در چند لایه، بتونه‌ی پودری هم اقتصادی‌تر است و هم بهتر کنترل می‌شود. هنگام سمباده‌زنی حتماً ماسک بزنید، چون غبار گچ و بتونه بسیار ریز است و مدت‌ها در هوای اتاق معلق می‌ماند.
مراحل ترمیم و صاف کردن دیوار
پنج مرحله‌ی زیر ترتیب دارند و جابه‌جا کردنشان معمولاً به دوباره‌کاری ختم می‌شود. فرض این مراحل آن است که جنس سطح را تشخیص داده‌اید و مطمئن شده‌اید دیوار رطوبت فعال ندارد.
۱. برداشتن قسمت‌های پوک و کنده‌شده
با لبه‌ی کاردک هر ناحیه‌ای را که در بررسی اولیه صدای توخالی داد بتراشید، و تراشیدن را تا جایی ادامه دهید که به گچ محکم و چسبیده برسید. لبه‌های ناحیه‌ی برداشته‌شده را هم کمی بتراشید تا شیب ملایمی پیدا کند، وگرنه لبه‌ی تیز و عمود بعد از بتونه‌کاری به شکل یک خط کم‌رنگ زیر کاغذ دیواری دیده می‌شود.
برجستگی‌های روی دیوار را هم در همین مرحله بردارید. هر تکه گچ اضافه یا قطره‌ی رنگ خشک‌شده روی دیوار، زیر کاغذ دیواری برجسته می‌ماند و با سمباده‌ی معمولی هم صاف نمی‌شود.
۲. پر کردن ترک‌ها و سوراخ‌های دیوار
ترک‌های مویی را مستقیم با بتونه پر کنید، ولی برای ترک‌های بازتر اول مسیر ترک را کمی باز کنید تا بتونه جای گرفتن داشته باشد. بعد یک نوار مش فایبرگلاس روی ترک بچسبانید و از روی نوار بتونه بکشید، چون نوار مش نمی‌گذارد حرکت‌های کوچک دیوار دوباره ترک را به سطح برسانند.
سوراخ‌های عمیق‌تر مثل جای رول‌پلاک را هم در دو لایه بتونه پر کنید نه یک لایه. بتونه هنگام خشک شدن کمی جمع می‌شود، پس یک لایه‌ی ضخیم معمولاً وسطش گود می‌ماند و همان گودی زیر کاغذ دیواری دیده می‌شود.
۳. انتخاب بین بتونه‌کاری موضعی و بتونه‌کاری سراسری
معیار انتخاب، ناهمواری کلی دیوار است نه تعداد ترک‌ها. چراغ دستی را نزدیک دیوار و تقریباً موازی با آن بگیرید و از کنار به سطح نگاه کنید. اگر فقط چند نقطه سایه انداختند بتونه‌کاری موضعی کافی است، ولی اگر سایه‌ها در کل سطح پراکنده بودند، دیوار به یک لایه‌ی نازک بتونه روی تمام سطح نیاز دارد. به این کار بتونه‌کاری سراسری یا اسکیم‌کوت می‌گویند.
[ویدئوی کوتاه: زاویه و فشار کاردک هنگام کشیدن لایه‌ی نازک بتونه‌ی سراسری]
بتونه‌کاری سراسری سخت‌ترین بخش زیرسازی است و کیفیتش تقریباً کاملاً به دست مجری بستگی دارد، چون لایه باید نازک و یکدست باشد و رد کاردک روی آن نماند. اگر دیوار شما به این مرحله رسیده و تجربه‌ی کار با کاردک ندارید، سپردن همین یک مرحله به یک نفر حرفه‌ای معمولاً از تلاش برای جبران بعدی ارزان‌تر تمام می‌شود.
۴. سمباده‌زنی و گردگیری دیوار
بعد از خشک شدن کامل بتونه، لبه‌های آن را با سمباده هم‌سطح دیوار کنید. سمباده را روی بلوک سمباده ببندید تا فشار دستتان روی یک نقطه جمع نشود و سطح گود نیفتد. اول با زبری درشت‌تر زائده‌ها را بردارید و بعد با سمباده‌ی نرم سطح را پرداخت کنید.
گردگیری بعد از سمباده بیشتر از آنکه به نظر می‌رسد روی نتیجه اثر می‌گذارد. غبار باقی‌مانده روی دیوار یک لایه‌ی جداکننده بین چسب و سطح می‌سازد، پس چسب به‌جای گچ به غبار می‌چسبد و کاغذ دیواری از همان نقاط بلند می‌شود. کل سطح را با اسفنج نم‌دار پاک کنید و بگذارید دیوار دوباره خشک شود.
۵. فاصله‌ی خشک شدن لایه‌های بتونه
هر لایه‌ی بتونه باید پیش از لایه‌ی بعدی و پیش از سمباده کاملاً خشک شود، و نشانه‌اش هم مثل گچ، یکدست شدن رنگ سطح است. لایه‌ای که از بیرون خشک شده ولی رنگ داخلش هنوز تیره‌تر است، زیر سمباده کنده می‌شود و کار را عقب می‌اندازد.
اگر بتونه‌کاری سراسری کرده‌اید این فاصله بیشتر می‌شود، چون کل سطح دیوار به‌طور هم‌زمان رطوبت گرفته است. عجله در همین نقطه، رایج‌ترین دلیل حباب زدن کاغذ دیواری در هفته‌های بعد است.
پرایمر، روغن زیرکار و سایز کردن دیوار
پرایمر آخرین لایه‌ی زیرسازی است و کاری می‌کند که هیچ مرحله‌ی دیگری جای آن را نمی‌گیرد.
کار پرایمر روی دیوار
پرایمر دو کار جدا از هم انجام می‌دهد و کار اولش تنظیم جذب دیوار است. لایه‌ی پرایمر منافذ سطح را می‌بندد، پس دیوار دیگر آب چسب را به داخل خودش نمی‌کشد و چسب فرصت پیدا می‌کند که بگیرد. همین لایه جابه‌جا کردن قواره روی دیوار را هم راحت‌تر می‌کند، چون سطح پرایمرخورده کمی لیز است.
کار دوم پرایمر به آینده مربوط می‌شود. روی گچ خام یا ورق کناف بدون پرایمر، چسب مستقیم وارد سطح می‌شود و پیوندی می‌سازد که دیگر باز نمی‌شود، پس موقع تعویض کاغذ دیواری، کاغذ لایه‌ای از گچ یا روکش ورق را با خودش می‌کند. پرایمر یک مرز بین دیوار و چسب می‌گذارد تا کندن بعدی به دیوار آسیب نزند.
انتخاب پرایمر بر اساس جنس سطح
یک راه ساده و قدیمی هم برای همین کار وجود دارد: چسب کاغذ دیواری را رقیق کنید و یک لایه‌ی نازک از آن را روی دیوار بکشید. به این کار سایز کردن دیوار می‌گویند و برای گچ سالم و کم‌غبار معمولاً کافی است، ولی سطوح سخت‌تر پرایمر مخصوص خودشان را می‌خواهند.
| جنس سطح | گزینه‌ی مناسب | دلیل |
|---|---|---|
| گچ خام و سفیدکاری | پرایمر پایه‌آب، روغن الیف یا چسب رقیق‌شده | بستن منافذ گچ و کنترل جذب |
| کناف و گچ‌برگ | پرایمر پایه‌آب، بدون استثنا | جلوگیری از پیوند چسب با روکش کاغذی ورق |
| رنگ پلاستیک | پرایمر با حلال تینر | رنگ پلاستیک در برابر آب چسب مقاوم نیست |
| رنگ روغنی و گلاسه | سمباده‌ی سطح و پرایمر چسبندگی | سطح لغزنده جای گرفتن ندارد |
| سیمان و بتن | پرایمر نفوذی سیل‌کننده | جذب بسیار بالا و سطح ناهمگن |
| کاشی و سرامیک | پرایمر چسبندگی | سطح بسته و صیقلی |
انتخاب اشتباه پرایمر در سطر سوم بیشترین خرابی را می‌سازد. پرایمر پایه‌آب روی رنگ پلاستیک به‌جای بستن سطح، خود رنگ را نرم می‌کند و مشکل را فقط یک لایه جابه‌جا می‌کند. برای رنگ پلاستیک در بازار پرایمر با حلال تینر پیشنهاد می‌شود، چون این پرایمر لایه‌ای بسته و مقاوم در برابر آب می‌سازد.
روش اجرای پرایمر روی دیوار
۱. کل سطح را یک بار دیگر گردگیری کنید و بگذارید کاملاً خشک شود. ۲. با قلم‌مو یک نوار حدود ده سانتی‌متری دور تمام گوشه‌ها و لبه‌ها بکشید. ۳. باقی سطح را با غلتک و در یک لایه‌ی نازک و یکنواخت پوشش دهید. ۴. لایه‌ی دوم را فقط جایی بزنید که در آزمون قطره‌ی آب هنوز پرجذب مانده است. ۵. زمان خشک شدن نوشته‌شده روی بسته‌ی همان محصول را رعایت کنید و زودتر از آن نصب را شروع نکنید.
سطح پرایمرخورده وقتی خشک شود دیگر حس چسبندگی ندارد. پس اگر جایی هنوز زیر دست می‌چسبد، همان نقطه خشک نشده و شروع نصب روی آن یعنی حبس آب یا حلال زیر کاغذ دیواری.
زیرسازی کاغذ دیواری با چسب چوب
چسب چوب جایگزین پرایمر نیست و برای زیرسازی کل دیوار انتخاب مناسبی به شمار نمی‌رود. چسب چوب برای تنظیم جذب سطح ساخته نشده و لایه‌ای که می‌سازد سخت‌تر و غیریکنواخت‌تر از پرایمر است. مشکل جدی‌تر موقع تعویض کاغذ دیواری پیدا می‌شود، چون جدا کردن کاغذ از لایه‌ی چسب چوب معمولاً به گچ دیوار آسیب می‌زند.
جایی که چسب چوب واقعاً کاربرد دارد، وصله‌کاری کوچک است. مثلاً برای چسباندن دوباره‌ی یک لبه‌ی کنده‌شده از آن استفاده می‌شود، نه برای آماده‌سازی سطح پیش از نصب.
زیرسازی کاغذ دیواری بر اساس جنس سطح
اصول بالا روی همه‌ی دیوارها یکسان است و آنچه از سطحی به سطح دیگر تغییر می‌کند، کار اضافه‌ی همان سطح است. جدول زیر نشان می‌دهد هر جنس سطح چه چیزی به کار عمومی اضافه می‌کند و ریسک اصلی‌اش کجاست.
| جنس سطح | کار اضافه‌ی لازم | ریسک اصلی |
|---|---|---|
| گچ خام و سفیدکاری | گردگیری کامل و پرایمر | جذب سریع چسب و نچسبیدن کاغذ |
| رنگ پلاستیک | پرایمر سیل‌کننده روی کل سطح | کنده شدن کاغذ همراه با لایه‌ای از رنگ |
| رنگ روغنی و گلاسه | سمباده‌زنی کل سطح تا رفتن براقی | لغزیدن و جدا شدن لبه‌ها |
| کناف و گچ‌برگ | بتونه‌ی درزها و سر پیچ‌ها، پرایمر | پاره شدن روکش ورق هنگام کندن کاغذ |
| سیمان و بتن | صاف‌سازی سراسری یا کاغذ لاینر | نمایان ماندن بافت و جذب بسیار بالا |
| کاشی و سرامیک | پر کردن بندها و سمباده‌ی سطح | دیده شدن خط بندها زیر کاغذ |
| بلکا و سطوح بافت‌دار | برداشتن کامل بافت یا صاف‌سازی | برجستگی‌های ریز در تمام سطح |
| چوب و ام‌دی‌اف | چربی‌زدایی، سمباده و پر کردن شیارها | بازگشت شیار و درز زیر کاغذ |
| کاغذ دیواری قدیمی | کندن کامل و پاک کردن رد چسب | جدا شدن هم‌زمان دو لایه کاغذ |
دیوار گچی و سفیدکاری تازه
گچ سالم بهترین سطح برای کاغذ دیواری است و معمولاً کمترین کار اضافه را می‌خواهد، ولی دو نکته دارد. اول اینکه گچ خام غبار می‌دهد و این غبار باید پیش از پرایمر کاملاً پاک شود، وگرنه چسب به غبار می‌چسبد نه به گچ. دوم اینکه گچ متخلخل است، پس پرایمر یا سایز کردن روی گچ خام اختیاری نیست.
اگر گچ‌کاری یا سفیدکاری تازه انجام شده، پیش از هر کاری سراغ بخش زمان خشک شدن در همین صفحه بروید. نصب کاغذ دیواری روی گچی که هنوز رطوبت دارد، بیشترین حباب و کپک را می‌سازد.
دیوار با رنگ پلاستیک
رنگ پلاستیک در برابر آب مقاومت کمی دارد و همین ویژگی، آن را به سطح دردسرسازی برای کاغذ دیواری تبدیل می‌کند. رنگ پلاستیک آب چسب را جذب می‌کند و به گچ زیر خودش می‌رساند، پس چند ماه بعد کاغذ به‌همراه لایه‌ای از رنگ و گاهی گچ از دیوار جدا می‌شود.
پیش از تصمیم‌گیری، چسبندگی خود رنگ را بسنجید. یک تکه چسب نواری را محکم روی رنگ بچسبانید و با یک حرکت بکنید. اگر تکه‌های رنگ روی چسب آمد، رنگ موجود سست است و باید تراشیده شود، چون پرایمر روی رنگ سست هم دوام نمی‌آورد. اگر رنگ سالم بود، یک لایه پرایمر با حلال تینر سطح را می‌بندد.
دیوار با رنگ روغنی و گلاسه
مشکل رنگ روغنی و گلاسه صافی بیش از حد آن است. سطح براق هیچ زبری‌ای برای گرفتن چسب ندارد، پس کاغذ دیواری در روزهای اول می‌چسبد و بعد از لبه‌ها شروع به جدا شدن می‌کند. راه‌حل روشن است: براقی باید از بین برود.
کل سطح را با سمباده بکشید تا حالت مات پیدا کند، نه فقط لبه‌های بتونه را. بعد غبار سمباده را کامل پاک کنید و یک لایه پرایمر چسبندگی بزنید. اگر رنگ روغنی جایی پوسته شده، آن ناحیه را کامل بتراشید و مثل بقیه‌ی دیوار بتونه بزنید.
دیوار کناف و گچ‌برگ
کناف بیشترین سطح داخلی ساختمان‌های نوساز است و زیرسازی مخصوص خودش را دارد. اول درزهای بین ورق‌ها و جای سر پیچ‌ها را با بتونه پر کنید و بعد از خشک شدن سمباده بزنید، چون این نقاط اگر پر نشوند دقیقاً به شکل خط و نقطه زیر کاغذ دیده می‌شوند.
نکته‌ی مهم‌تر کناف پرایمر است و اینجا واقعاً استثنا ندارد. روکش بیرونی ورق کناف کاغذی است و اگر چسب کاغذ دیواری مستقیم روی آن بنشیند، پیوندی دائمی می‌سازد. آن وقت هر تلاشی برای تعویض کاغذ دیواری، روکش ورق را پاره می‌کند و دیوار باید دوباره بتونه و سمباده شود.
دیوار سیمانی و بتنی
سیمان و بتن سخت‌ترین سطح‌های این فهرست‌اند، ولی برخلاف تصور رایج، نصب کاغذ دیواری روی آن‌ها غیرممکن نیست. سیمان دو مشکل واقعی دارد: جذب بسیار بالا و بافت ناهموار. هر دو مشکل راه‌حل دارند، فقط راه‌حلشان زمان و هزینه می‌برد.
ترتیب کار روی سطح سیمانی چنین است. اول زائده‌ها و برجستگی‌های تیز را بتراشید، چون این برجستگی‌ها می‌توانند کاغذ را از پشت پاره کنند. بعد حفره‌ها را پر کنید و برای صاف کردن سطح یکی از دو راه را انتخاب کنید: کشیدن یک لایه گچ یا بتونه روی کل سطح، یا نصب کاغذ لاینر. کاغذ لاینر یک زیرپوش ساده و بدون طرح است که سطحی یکدست برای کاغذ اصلی می‌سازد. در پایان هم پرایمر سیل‌کننده جذب سیمان را کنترل می‌کند.
سطح کاشی و سرامیک
روی کاشی و سرامیک دو کار باید هم‌زمان انجام شود. بندهای بین کاشی‌ها را با بتونه پر کنید تا سطح یکدست شود، وگرنه خط بندها زیر کاغذ به شکل شبکه‌ای منظم دیده می‌شود. جدا از بندها، براقی سطح کاشی را هم با سمباده کم کنید تا چسب جای گرفتن پیدا کند.
فضایی که کاشی دارد معمولاً فضای مرطوبی هم هست، پس پیش از نصب تهویه‌ی آن فضا را بررسی کنید. بخار مداوم لبه‌های کاغذ دیواری را زودتر از حد معمول باز می‌کند، حتی وقتی زیرسازی درست انجام شده باشد.
دیوار بلکا و سطوح بافت‌دار
کاغذ دیواری روی بلکا نمی‌ماند و راه میان‌بری هم برای آن وجود ندارد. سطح بلکا از الیاف تشکیل شده و این الیاف با وزن کاغذ و آب چسب از دیوار جدا می‌شوند، پس باید بلکا را کامل بردارید.
بلکا را با آب خیس کنید و صبر کنید تا الیافش نرم شود. بعد با کاردک الیاف را از سطح جدا کنید تا به گچ دیوار برسید. گچ زیر بلکا معمولاً ناهموار است، پس بتونه‌کاری و سمباده‌ی بعد از آن را هم در برنامه‌ی کار حساب کنید. برای بافت‌های خیلی سبک، بتونه‌کاری سراسری یا کاغذ لاینر هم گزینه‌ی قابل قبولی است.
سطوح چوبی و ام‌دی‌اف
روی چوب و ام‌دی‌اف بیشتر برای درب و پنل کاغذ دیواری اجرا می‌شود تا برای دیوار. سطح چوب را اول با سمباده بکشید تا چربی و براقی رویه از بین برود، بعد شیارها و درزهای تزئینی را با بتونه پر کنید و دوباره سمباده بزنید.
یک محدودیت را هم از اول بپذیرید. سطح چوبی که شیار عمیق یا قاب برجسته دارد، حتی بعد از پر کردن هم رد آن‌ها را نشان می‌دهد. کاغذ دیواری روی درب صاف نتیجه‌ی خوبی می‌دهد و روی درب قاب‌دار معمولاً نه.
دیوار پوشیده از کاغذ دیواری قدیمی
پیش‌فرض درست، کندن کاغذ دیواری قدیمی است. نصب کاغذ جدید روی کاغذ قدیمی دو ریسک دارد که هر دو دیر معلوم می‌شوند. اول اینکه وزن و رطوبت لایه‌ی جدید معمولاً لایه‌ی قدیمی را هم از دیوار جدا می‌کند، و دوم اینکه طرح و رنگ کاغذ قبلی ممکن است از زیر کاغذ روشن‌تر پیدا باشد.
بعد از کندن، رد چسب باقی‌مانده را حتماً پاک کنید. بازمانده‌ی چسب خشک جذب سطح را نایکنواخت می‌کند و همان نقاط بعداً به شکل لکه یا حباب برمی‌گردند. آب گرم یا حلال چسب کاغذ دیواری این کار را انجام می‌دهد، و سطحی که زیر کاغذ قدیمی آسیب دیده مثل هر دیوار دیگری بتونه و سمباده می‌خواهد.
نشانه‌های آماده بودن دیوار برای نصب
پیش از باز کردن اولین رول، شش مورد زیر را روی دیوار کنترل کنید. هر کدام رد شد، همان مرحله را کامل کنید و بعد سراغ نصب بروید.
- صافی: چراغ دستی را کنار دیوار و موازی با آن بگیرید. نباید سایه‌ای از برجستگی یا گودی ببینید.
- لبه‌ها: کف دست را روی محل بتونه‌کاری‌ها بکشید. لبه‌ی بتونه نباید زیر دست حس شود.
- تمیزی: یک پارچه‌ی تیره را روی دیوار بکشید. پارچه نباید گرد بردارد.
- یکنواختی جذب: آزمون قطره‌ی آب را در چند نقطه تکرار کنید. رفتار همه‌ی نقاط باید مثل هم باشد.
- خشکی: رنگ سطح باید یکدست باشد و هیچ لکه‌ی تیره‌تری روی دیوار نمانده باشد.
- خشک بودن پرایمر: سطح نباید هیچ حس چسبندگی داشته باشد.
اگر دیوار هر شش مورد را رد کرد، زیرسازی تمام شده و دیوار آماده‌ی مرحله‌ی بعد است. ادامه‌ی کار، یعنی انتخاب چسب، شاقول‌کشی، برش قواره و جوش دادن درزها را در آموزش کامل نصب کاغذ دیواری دنبال کنید.
اشتباه‌های رایج در زیرسازی و پیامدهای آن‌ها
بیشتر خرابی‌های کاغذ دیواری چند هفته بعد از نصب دیده می‌شوند، در حالی که ریشه‌شان در مرحله‌ی زیرسازی است. جدول زیر هر نشانه را به مرحله‌ای برمی‌گرداند که اشتباه در آن رخ داده است.
| نشانه پس از نصب | ریشه در کدام مرحله | چه کاری باید انجام می‌شد |
|---|---|---|
| حباب‌های پراکنده زیر کاغذ | خشک نشدن کامل بتونه یا گچ | صبر تا یکدست شدن رنگ سطح |
| کنده شدن لبه‌ها | نزدن پرایمر یا پرایمر نامناسب | انتخاب پرایمر متناسب با جنس سطح |
| کنده شدن کاغذ با لایه‌ای از رنگ | رنگ پلاستیک سست و بدون سیل | آزمون نوار چسب و پرایمر سیل‌کننده |
| دیده شدن خط‌های منظم زیر کاغذ | پر نشدن بند کاشی یا درز ورق کناف | بتونه‌ی بندها و درزها پیش از پرایمر |
| برجستگی‌های ریز و سایه‌دار | برداشته نشدن زائده‌ها | کنترل سطح با نور مماسی |
| لکه‌ی تیره و بوی نا | نصب روی رطوبت فعال | رفع منبع رطوبت پیش از زیرسازی |
یک الگوی مشترک تقریباً در همه‌ی سطرهای بالا دیده می‌شود و آن هم عجله است. زیرسازی سه نقطه‌ی انتظار اجباری دارد: خشک شدن بتونه، خشک شدن دیوار پس از گردگیری با اسفنج، و خشک شدن پرایمر. کوتاه کردن هر کدام از این سه انتظار در همان روز هیچ نشانه‌ای ندارد و چند هفته بعد به شکل حباب یا کندگی برمی‌گردد.
عوامل مؤثر بر حجم و هزینه‌ی زیرسازی
هزینه‌ی زیرسازی جدا از دستمزد نصب حساب می‌شود و برخلاف نصب، عدد ثابتی ندارد. آنچه این هزینه را بالا و پایین می‌برد، مقدار کاری است که دیوار شما لازم دارد:
- وضعیت فعلی سطح، یعنی تعداد ترک، کندگی و ناحیه‌ی پوک
- نیاز به بتونه‌کاری سراسری به‌جای بتونه‌کاری موضعی
- جنس سطح، چون کاشی، سیمان و بلکا مرحله‌ی اضافه می‌خواهند
- وجود کاغذ دیواری یا پوشش قدیمی که باید برداشته شود
- متراژ و ارتفاع دیوار
- وجود رطوبت، که کار را به کلی از دسته‌ی زیرسازی خارج می‌کند
از میان این عوامل، بتونه‌کاری سراسری معمولاً بیشترین اثر را روی هزینه دارد، چون کل سطح دیوار را درگیر می‌کند و به چند نوبت خشک شدن نیاز دارد. برای همین ارزیابی دیوار با نور مماسی، پیش از گرفتن قیمت، تصویر واقعی‌تری از حجم کار به شما می‌دهد.
جمع‌بندی
زیرسازی دیوار برای کاغذ دیواری یک ترتیب مشخص دارد: اول دیوار را بشناسید، بعد رطوبت را تعیین تکلیف کنید، سپس سطح را ترمیم و صاف کنید و در پایان با پرایمر جذب دیوار را تنظیم کنید. جابه‌جا کردن این ترتیب معمولاً یعنی دوباره‌کاری، چون هر مرحله روی مرحله‌ی قبلی سوار می‌شود.
اگر می‌خواهید همین امروز شروع کنید، از دو کار ساده آغاز کنید. چراغ دستی را کنار دیوار بگیرید و ناهمواری‌ها را ببینید، بعد چند قطره آب روی چند نقطه بپاشید و رفتار جذب دیوار را بسنجید. نتیجه‌ی همین دو آزمون مشخص می‌کند زیرسازی دیوار شما یک بعدازظهر کار دارد یا چند روز.
One Response
عالی